Tüketiciye sunulan ürün güvenliğinde, trapex ve rapex sistemleri

Doç. Dr. Tamer İNAL

4077 sayılı TKHK m. 24/A (Ek: 4822-6/3/2003) hükmü, tıpkı TKHK m. 18 (Değişik: 4822-6/3/2003) hükmü gibi, Avrupa Birliği Konseyi'nin, tüketiciye sunulan ürünlerin taşıması gereken genel güvenlik unsurlarına ilişkin 3/12/2001 tarihli ve 2001/95/CE sayılı Yönerge'sinin amaçlarını karşılamaya yetişmemektedir. Diğer yandan, işbu 2001/95/CE sayılı Yönerge, Avrupa Birliği Konseyi'nin 25/7/1985 tarihli, 85/374/ CEE sayılı, sınaî nitelikli üretim ve imalâtlara ve bu alanda gözüken bozuk, kusurlu ve eksik ürünlerden doğan zararlar konu edildiğinde kullanılan düzenlemesine ve zarargören tüketicinin, söz konusu Yönerge gereği olarak meydana gelen haklarına, hiçbir surette olumsuz etki yapmamaktadır. Avrupa Birliği'ne üye veya aday ülke gümrüklerinden geçerek, herhangi bir yerde, tüketiciye ulaşan tüketim mallarının da, tüketicinin sağlığına zarar vermeyecek ve ürün genel güvenliğini bozmayacak bir güvenilirlik düzeyinde olması gerekmektedir. Nitekim Avrupa Birliği üye devletlerinden biri tarafından kabul edilerek ithâl edilen ve ülkeye sokulan bir mal; ithalât ister Fransa'da, ister Macaristan'da, ister Malta'da, isterse Litvanya'da kabul görerek gerçekleşmiş olsun, bu giriş ve kabul, konu edilen malın serbest dolaşımını sağlamakta ve kabul, mal hakkında bir çeşit pasaport yerine geçerek, malın serbest dolaşımı önünde herhangi bir engel kalmamaktadır. Bu kapsamda, RAPEX sistemine geçmeden, ilk aşamada, RAPEX sistemine uyum sağlayabilmek için, Doğu Avrupa ülkeleri bünyesinde uygulanması gerekli olan ve tehlikeli ürünlerin kullanılmasından doğan riziko bilgilerinin hızlı iletişimine ilişkin geçici sistem olarak TRAPEX sistemi (Système Transitoire d'Échange Rapide d'İnformations sur les dangers découlant de l'utilisation de produits dangereux / Transitory Rapid Exchange of Information System) ve RAPEX, Birlik Hızlı Bilgilendirme Sistemi ( RAPEX = Système communautaire d'information rapide / Rapid Exchange of Information System) geliştirilmiştir. Türkiye'nin de, Avrupa Birliği' nin düzenlediği işbu hızlı bilgi mübadelesi sistemi RAPEX kapsamına girmesi (Directive 2001/95/CE, Annexe (Ek) II/1), önemli ve vahim sonuçlar yaratmaya elverişli riziko taşıyıcısı olan veya vahim sonuçlarını, daha sonraki bir dönemde gösterebilecek nitelikteki (Directive 2001/95/CE, Art. 2/d) rizikoları (risque grave) taşıyan ürünlerin insan sağlığına zarar vermesini engellemek ve Türkiye'nin ihtiyacı olan, piyasa denetlenmesinin etkinliğinin sağlanması açısından yararlı, zarurî ve âciliyet taşıyan bir eksikliğin giderilmesi olacaktır..