Mükelleflerin vergisel alacaklarına faiz uygulaması
Cem TEKİN
Maliye Bakanlığı Gelirler Kontrolörü

Vergi Usul Kanunu’nun “Özel ödeme zamanları” başlıklı 112. maddesinin (1) numaralı fıkrasında; ikmalen, re’ sen veya idarece tarh olunan vergilerin taksit zamanlarından önce tahakkuk etmiş olması durumunda taksit süreleri içinde, taksit süreleri kısmen veya tamamen geçtikten sonra tahakkuk etmesi durumunda ise, geçmiş taksitlerin tahakkuk tarihinden başlayarak bir ay içinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Diğer taraftan anılan maddenin (3) numaralı fıkrasında ise ikmalen, re’sen veya idarece yapılan tarhiyatlarda;

- Dava konusu yapılmaksızın kesinleşen vergilere, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar,
- Dava konusu yapılan vergilerin ödeme yapılmamış kısmına, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren, yargı organı kararının tebliğ tarihine kadar,

- Uzlaşılan vergilerde, uzlaşılan vergi miktarına, tarhiyatın ilgili bulunduğu normal vade tarihinden uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar, geçen süreler için gecikme zammı oranında gecikme faizinin hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca ihtirazi kayıtla beyan edilip ödenen vergilerin daha sonra yargı kararı uyarınca iade edil
mesini müteakiben nihai yargı kararı uyarınca tahsili gereken vergiler içinde iade tarihinden yargı kararının vergi dairesine tebliğ tarihine kadar geçen süre için tecil faizi oranında gecikme faizi hesaplanacaktır. Gecikme faizi asli amme alacağına bağlı fer’i bir amme alacağı mahiyetinde olup vergi tahakkukunda meydana gelen gecikmenin cezalandırılması amaçlanmaktadır.

Mükelleflerin vergisel yükümlülüklerini yerine getirmemeleri nedeniyle vergi idaresi tarafından ilave olarak tarh edilen vergiler üzerinden gecikme faizi hesaplanmakla birlikte, mükelleflerin vergi idaresinden olan alacaklarının belirli bir süre içinde ödenmemesi durumunda da vergi idaresinin mükelleflere faiz ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kapsamda olmak üzere yazımızın izleyen bölümlerinde, V.U.K.’nun 112. maddesinin (4) numaralı fıkrasında hüküm altına alınan vergi idaresinin mükelleflere faiz ödeme yükümlülüğüne ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı olarak açıklanacaktır.