İlaçların internet üzerinden mesafeli satışına ilişkin Avrupa Mahkemesi’nin Kararı/11 Aralık 2003

Yrd. Doç. Dr. Yusuf BÜYÜKAY

Olayda, Hollanda’da bir eczane sahibi olan Doc Morris ve Herr Waterval, 8 Haziran 2000 tarihinden itibaren, internette www.0800DocMorris adresi altında, Almanya’da veya Hollanda’da onaylamış olan, reçetelendirilmesi zorunlu olan ve olmayan ilaçları, özellikle Almanya’daki müşterileri hedef alarak, Almanca olarak satışa sunmaya başlamış ve bu durum karşısında Alman Eczacılar Birliği, bir takım gerekçeler ileri sürerek bu tarzda satışın durdurulmasını Frankfurt am Main Eyalet Mahkemesinden talep etmiştir. Alman Eczacılar Birliği’ne göre, ilaçların internet üzerinden satışının kamu sağlığı bakımından mahzurları bulunmaktadır. Örneğin, bu tarz satış, eczacıların temel görevleri olan, hastaları bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmesine engel olmakta, eczacının ve hastanın farklı yerlerde bulunmaları buna imkan vermemektedir. Aynı sebepten dolayı, reçetelerin kontrol edilmesinin zorluğu, bu tarz satışı istismara açık bırakmaktadır. Alman Eczacılar Birliği’ne göre, ayrıca teslimat sırasında ambalajda meydana gelmesi muhtemel bozukluklar, ilaçların ülke çapında mutlaka tek bir fiyattan satılmaları gerekliliği, sanal eczanelerin kontrolünün imkansız olması, acil durumlarda ilaç temin etmenin zorluğu ve bu tarz satış sebebiyle, ilaçlar hakkında geçerli reklam kurallarının da ihlal edilmesi sebepleriyle, mesafeli satışın yasaklanması gerekmektedir; zaten, Alman İlaç Kanunu (Arzneimittelgsesetz, AMG) ve Tedavi Araçlarının Reklamı’na ilişkin Kanun (Heilmittelwerbegesetz, HWG), buna müsaade etmemektedir. Davalılar ise bu iddiaların gerçeği yansıtmadığı ve milli düzenlemelerin Avrupa Birliği’nin kurallarına aykırı olamayacağı gerekçesiyle, bu tarz satışın hukuka uygun ve tüketicilerin yararına olduğunu ileri sürmüşlerdir. Mahkeme ise sorunla ilgili bazı hususlara cevap bulmak üzere ve ara karar verilmesi talebi ile Avrupa Mahkemesi’ne başvurmuştur.

Konu ile ilgili Ortaklık Hukuku’na ve milli hukuklara ilişkin hükümleri ve tarafların iddialarını açık bir şekilde ortaya koyan Mahkeme, Avrupa Birliğinde eşyaların serbest dolaşımının esas olduğunu, ancak, kamu yararı gerekçesiyle üye devletlerin bazı malların dolaşımının sınırlanmasına ilişkin düzenleme getirebileceğini belirttikten sonra, sonuç itibariyle, reçeteye bağlanması zorunlu ilaçların internet yoluyla mesafeli satışının mümkün olamayacağını, ancak, bir hekimin yardımı olmaksızın kullanılması mümkün olan, reçetelendirilmesi zorunlu olmayan ilaçların mesafeli satışının yasaklanamayacağına karar vermiştir. Mahkeme ayrıca, mesafeli satış yapan eczanenin, daha önceden, ilaçları, ithalatçı ülkedeki bir ilaç toptancısından satın almasının, verilecek cevabı farklılaştırmayacağını belirtmiştir.